Servo besleyici, sac şeridini her vuruşta aynı mesafe kadar presin altına sürer. Presin vuruş sayısı arttıkça beslemeye tanınan süre kısalır ve servo motor sınırına dayanır. Bu yazı, besleme hızını ve ivmesini önceden hesaplayarak hattın nerede darboğaza gireceğini göstermeyi amaçlıyor.
Temel bağıntı: adım ve vuruş sayısı
Besleme penceresi
Zımba ve pilotlar sacın içindeyken şeridi hareket ettirmek mümkün değildir. Besleme, kalıp açıldıktan sonra zımba sacı bırakıp yukarı çıktığında başlar ve zımba (ya da pilot) yeniden sacı yakalamadan önce bitmelidir. Bu aralığa besleme penceresi denir ve krank açısıyla (derece) ifade edilir.
Pencere dar olursa aynı adım daha kısa sürede alınmak zorundadır. Hız ve ivme, süre azaldıkça süre ile ters orantılı (hız) ve süre karesiyle ters orantılı (ivme) artar. Vuruş sayısını yüzde 25 yükseltmek, ivme ihtiyacını yaklaşık 1,56 katına çıkarır.
Hareket profili: hız ve ivme
Servo, şeridi duruştan harekete geçirip yine durdurur. Yamuk (trapez) hız profilinde, eşit sürede ivmelenme ve yavaşlama ile aralarda sabit hız bölgesi vardır. Toplam süre t içinde her bir ivmelenme süresi f·t ise:
a = v_max / ( f · t )
t = (pencere açısı / 360) · (60 / vuruş sayısı) L: adım (m). f = 0,5 üçgen profil (en yüksek tepe hızı, sabit hız yok), f = 1/3 üçte bir kuralı. f küçüldükçe tepe hız düşer ama ivme büyür, bu yüzden denge aranır. Gerçek sürücülerde jerk sınırlaması ya da S-profili de kullanılır.
Rulodan motora
Besleme ruloları şeridi sürtünmeyle taşır. Rulo çapı D ve redüktör oranı i ile motor devri:
n_motor = n_rulo · i Motor seçerken yalnızca devre değil, tork ve atalete de bakın: yük atalet momentinin motor ataletine oranı için servo üreticileri bir üst sınır önerir (uygulamaya göre sıklıkla 5–10 arası). Değeri kendi sürücü kataloğunuzdan alın.
Bobin tüketimi ve dekoiler
Hat hızıyla birlikte saatlik sac tüketimi de hesaplanmalıdır. Dekoilerin bobin kapasitesini ve bobin değişim sıklığını belirler.
Hesap aracı
Tepe hız ve ivme, kayma olmadan trapez profil için hesaplanır. Sonuçları servo sürücü ve motor kataloglarındaki hız ve tork değerleriyle karşılaştırın. Bobin ömrü, hattın kesintisiz çalıştığı varsayımıyla verilir.
Varsayılan değerlerle (120 mm adım, 60 vuruş/dk, 180° pencere, 200 × 2 mm şerit) tepe hız yaklaşık 0,36 m/s, ivme yaklaşık 2,2 m/s², saatlik tüketim yaklaşık 1350 kg'dır. Üç tonluk bobin, bu hızda kesintisiz çalışmada yaklaşık 130 dakikada biter. Bobin değişimi için gereken süre, hattın fiilen kaç vuruş yapabildiğini belirler.
Sahada dikkat edilecekler
- Pilot ve ruloları açma. Progresif kalıplarda sac pilotlarla son konumuna oturur. Besleme rulolarının, pilotlar sacı yakalamadan hemen önce serbest bırakılması (grip release) şerit konumunu düzeltmeyi kolaylaştırır.
- Halka (loop). Dekoiler ve doğrultucu ile servo besleyici arasında sarkma bırakmak, besleyicinin ağır bobini çekmesini önler. Halka sensörü dekoiler hızını ayarlar. Halka çok kısa ise besleyici sacı çeker, çok uzunsa sac yere değer ve çizilir.
- Doğrultucu. Bobinin kıvrımı alınmadan servo besleyiciye giren sac, ruloda kayar ve adım hatası yaratır. Doğrultucu silindir sayısı ve baskı ayarı malzeme kalınlığına göre yapılır.
- Rulo aşınması. Besleme rulosu çapı aşındıkça aynı motor dönüşü daha kısa adım verir. Düzenli ölçüm ve sürücüde çap düzeltmesi gerekir.
- Senkron. Vuruş sinyali (krank açısı ya da kam anahtarı), servo sürücüye besleme başlangıcını verir. Sinyalin gecikmesi pencereyi daraltır. Hat devreye alınırken pencereyi gerçek vuruş sayısında ölçün.
Bu yazı genel mühendislik bilgisi içerir ve ön boyutlandırma amaçlıdır. Projeye özgü hesaplarda ilgili standartları ve bileşen üreticisinin kataloğunu esas alın. Hesap aracı sonuçları, kendi tasarım doğrulamanızın yerine geçmez.
Projeniz için hesap, tasarım ya da saha desteği gerekirse bize yazın.